Dwa lata to za mało na zgłaszanie roszczeń

Termin dwóch lat na zgłaszanie roszczeń przez właścicieli nieruchomości, których prawa zostały ograniczone ze względu na ochronę środowiska, jest niekonstytucyjny – orzekł Trybunał Konstytucyjny w swoim wyroku K 2/17.

Powyższy wyrok może się więc okazać drugą szansą dla wszystkich tych, którzy nie zdążyli lub nie zdecydowali się na wystąpienie z roszczeniem odszkodowawczym, w przypadku kiedy niemożliwe stało się korzystanie z posiadanej nieruchomości albo zostało ono znacznie ograniczone z powodu ochrony środowiska. W praktyce chodzi m.in. o tzw. obszary ograniczonego użytkowania. Tego rodzaju tereny znajdują się np. w pobliżu lotnisk. Właściciele mogli żądać wówczas wykupienia nieruchomości albo wypłaty odszkodowania. Zgodnie z  przepisem, który został uznany za niekonstytucyjny, na takie działanie właściciel ma tylko 2 lata od momentu wejścia w życie regulacji ustanawiających dany obszar.

Zalecenia dla ustawodawcy w zakresie przedawnień

Prawodawca powinien uwzględnić dłuższy termin dochodzenia roszczeń. Długość tego terminu powinna być określona z uwzględnieniem interesu publicznego i prywatnego osób uprawnionych – ocenił Trybunał Konstytucyjny.

Trybunał w wyroku jednak nie przesądza, jakiej długości termin powinien zostać wprowadzony przez ustawodawcę, nie mniej podkreślił, że w polskim systemie prawa funkcjonuje wiele terminów zawitych, które są znacznie dłuższe, a ich średnia długość powinna służyć za swoisty standard.  Warto podkreślić, że żadna inna ustawa specjalistyczna nie przewiduje podobnej i równie niekorzystnej procedury jeżeli chodzi o termin.

W przypadku właścicieli, których nieruchomości objęte zostały ograniczeniami w związku z uchwaleniem planu miejscowego dochodzenie roszczeń nie jest ograniczone takim krótkim terminem. Zgodnie z art. 37 ust. 3 Ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości mają 5 lat na złożenie stosownego wniosku. Termin zaczyna biec od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące.

Nie każde ustawowe ograniczenie własności jest zasadne

Trybunał podkreślił również, że własność może podlegać ograniczeniu przez prawo. Zaznaczył jednak, że te ograniczenia powinny przejść test przydatności, najmniejszej uciążliwości i proporcjonalności. Badany przepis nie spełnia jednak obowiązkowej przesłanki najmniejszej uciążliwości.

Przepis ten nie stanowi najmniej dolegliwego środka prowadzącego do osiągnięcia przez prawodawcę celu – stwierdził TK.

Ustawodawca ma teraz czas do dnia 14 marca 2019 roku na wprowadzenie nowelizacji ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo Ochrony Środowiska, która w korzystniejszy dla poszkodowanych sposób ureguluje długość terminu na wystąpienie z roszczeniem.